Erzurum’un kuzeyinde bulunan Yeşilyayla Köyü merkez ilçeye bağlı, doksan sekiz haneli bir köydür. Geçtiğimiz 2006 yılı itibariyle köy standardındaki bu merkez ilimiz Erzurum’a bağlı Dumlu Beldesi’nin bir mahallesi haline getirilmiştir. Köyün Erzurum’a uzaklığı 18 km’dir. Mahallemizin komşu mahalleleri Umudum, Yolgeçti, Muratgeldi mahalleridir.
Köyün kuzeyi dağlarla çevrili olup, güney ve doğu yönleri Erzurum Ovası ile kaplıdır. Kuzeyindeki yükselti basamakları Dumlu Dağları’nın devamı olan Yılanlı, Kulplutepe ve Kızıldere Tepesi’dir. Kuzey tarafı tepelerle kaplı olduğu için tarım alanları bu tarafta çok azdır. Tarım alanlarının en yoğun olduğu yer doğu ve güney yönlerindeki ovalık alanda karşımıza çıkar.
Köyde arpa, buğday, patates, domates ve salata gibi çok çeşitli tarım ürünleri yetişir. Erzurum çevresinde Yeşilyayla Mahallesi “ŞALGAM”I ile meşhurdur. Turpa benzeyen şalgam daha tatlı olup sindirimi de daha kolaydır.
Köy halkı tarım yanında hayvancılık ta yapmaktadır. Özellikle büyükbaş hayvancılık daha yaygındır. Köylü ayrıca az da olsa koyun – keçi gibi küçükbaş hayvancılık yanında kendilerine yetecek kadar kümes hayvancılığı da yapmaktadır.
Köy Erzurum’a yakın olduğu için köy halkından bazılarının işyerleri şehir merkezinde olup mahallemize günlük gidiş-geliş yapmaktadırlar. Bunun yanında devlet dairelerinde çalışanlar da günü birlik gidip gelmektedirler.
Köyden Erzurum’a hergün 3 araba hizmet vermekte olup şehre yakın olan bu merkezimizde köy hayatından çok şehir kültürünün yer alması dikkatten kaçmaktadır.
Mahallemizin okulu ise 3 sınıflı bir ilköğretim okuludur. Bu okulda sadece 5 sınıf olan birinci kademe öğrencileri okumakta olup birleştirilmiş olarak eğitim verilmektedir. 3 sınıf olan bu okulda 3 öğretmen görev yapmaktadır. Öğrencilerin 6 – 7 – 8. sınıflarına devam edenler Erzurum Şükrüpaşa Mahallesi’nde yer alan Şükrüpaşa İlköğretim Okulu’na taşımalı olarak gidip gelmektedirler.
Yeşilyayla Mahallesi’nin eski adı “ ARZITI ”dır. Köyün yerleşme tarihi çok eskidir. Osmanlı Devleti döneminde bu köyde Ermenilerde yaşamıştır. Ermenilere ait mesken, kilise ve mezarlık kalıntıları günümüze kadar ulaşmıştır.
Kurtuluş Savaşı yıllarında doğudaki birçok köyde olduğu gibi Yeşilyayla Köyü’ndeki Müslüman Türk Halkı Ermeni zulmüne uğramış ve halk çoluk – çocuk demeden acımasızca öldürülmüştür.1988 yılında yapılan araştırma ve kazılar neticesinde köyün güney batısında öldürülen halka ait toplu mezarlar bulunmuştur. Bunun anısına da buraya bir Şehitlik Anıtı yaptırılmıştır. Bu sebeple merkezimizde her yıl 10 Mart Şehitlerimizi anma adı altında törenler yapılmaktadır.
Köy erkeklerin cepheye gitmeleri ve buralarda şehit olmaları sebebi ile uzun bir süre kadınlar tarafından yönetilmiştir. Daha sonraları 1925 / 50 yılları arası Tortum, Sarıkamış ve çevre yerleşim noktalarından göçler olmuş ve bu göçler neticesinde Yeşilyayla Köyü oluşmuştur.